Advies ten aanzien van de gewijzigde Verordening maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp
Aan het College van Burgemeester en Wethouders
Postbus 93
9460 AB Gieten.
Datum: 3 september 2025.
Uw kenmerk: 2025-000290
Uw contactpersoon: mevrouw M. Schotpoort.
Onderwerp: Advies ten aanzien van de gewijzigde Verordening maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp gemeente Aa en Hunze
Geacht college,
De Adviesraad Sociaal Domein Aa en Hunze (ASD) heeft met belangstelling kennisgenomen van het concept van de gewijzigde Verordening maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp gemeente Aa en Hunze met het verzoek om hierover uiterlijk 10 september advies uit te brengen aan uw college.
Vanaf het najaar 2024 werd via de werkgroepen informatie gegeven over de voorgenomen wijzigingen. Wij stellen het zeer op prijs dat over beleidsaanpassingen vroegtijdig overleg plaatsvindt.
Voor 2026 en verder worden een aantal aanpassingen in de Verordening maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp gemeente Aa en Hunze (verordening) voorgesteld.
Het betreft:
1. Nieuwe contracten NMD per 1 januari 2026
2. Nieuwe producten: gezinsondersteuning (baby thuiszorg) en vervoer
3. Beschermd wonen
4. Eigen kracht en gebruikelijke hulp
5. Deskundigheid bij indicatiestelling
6. PGB-tarieven
7. Tegemoetkoming verhuis- en herinrichtingskosten
8. Zak- en kleedgeld voor kinderen in residentiële jeugdhulp
9. Wlz als weigeringsgrond
10. Leesbaarheid toelichting
Onderstaand staan wij kort stil bij deze punten.
Ad 1. Nieuwe contracten NMD
Wij gaan ervan uit dat het hier gaat om de nieuwe contracten voor dagbesteding en begeleiding.
Wij zijn op de hoogte van het feit dat de Centrale Raad van Beroep (CRvB) van mening is dat resultaatgerichte beschikkingen in strijd zijn met de juridische zekerheid van cliënten.
Met betrekking tot het afgeven van indicaties op basis van concrete tijdseenheden zijn wij van mening dat de rechtspositie van cliënten voldoende gewaarborgd is. Inwoners weten op hoeveel uur ondersteuning ze kunnen rekenen.
In artikel 5 lid 2 wordt opgenomen dat de precieze vorm, aard en omvang van de ondersteuning nog nader bepaald wordt door het college. In het najaar deelde u ambtelijk mee dat er nadere oriëntatie plaatsvindt op het te hanteren normenkader voor de indicatiestelling.
De CRvB stelt dat indicaties voor individuele begeleiding en/of dagbesteding goed moeten worden onderbouwd en dat gemeenten voor de onderbouwing gebruik mogen maken van een normenkader, mits dit normenkader tot stand is gekomen op basis van objectief, deskundig en onafhankelijk uitgevoerd onderzoek.
Inmiddels is er een normenkader HHM (in samenwerking met Factum advies) voor begeleiding voorhanden. Dit normenkader kan gebruikt worden voor begeleiding en voor dagbesteding. Wij adviseren u dit normenkader over te nemen en op te nemen in de verordening.
Voorts vragen wij nog aandacht voor goede communicatie richting inwoners en huidige cliënten. En dat heeft dan niet alleen te maken met wellicht een andere uitvoerende organisatie maar ook met het feit dat gekozen wordt voor een levering in uren.
Ad 2. Nieuwe producten: gezinsondersteuning (baby thuiszorg) en vervoer
Wij waren nog niet op de hoogte van het feit dat uw college kiest voor het nieuwe product baby thuiszorg.
Ten aanzien van het product vervoer zijn wij in het najaar 2024 reeds ambtelijk geïnformeerd over het feit dat vervoer uit het dagbestedingstarief gehaald wordt en dat voor cliënten die zelf geen vervoer kunnen regelen gedacht wordt aan een extra component hiervoor. Dat zien we nu terug in de voorliggende conceptverordening.
Wij vragen nog wel aandacht voor de steeds grotere druk die komt te liggen op “gebruikelijke hulp”, mantelzorg en sociaal netwerk. We moeten waken voor overbelasting.
Ad 3. Beschermd wonen
In het najaar 2024 werden we geïnformeerd over uw collegebesluit met betrekking tot het startdocument maatschappelijke opvang dat door centrumgemeente Assen is opgesteld. Aangegeven werd dat voor de inkoop nagedacht werd over tussenproducten beschermd wonen – thuis wonen plus.
Wij lezen dat uw college in de geest van de uitgangspunten en modelregels in het Convenant Landelijke Toegankelijkheid Beschermd Wonen en de bijbehorende handreiking wil handelen. Zorginhoudelijke en participatiecriteria spelen bij de beoordeling een rol, zowel voor de korte als voor de langere termijn.
Wij horen wel dat het voor inwoners nog onduidelijk is dat de cliënt zich moet melden bij de gemeente waar hij woonachtig is en dat de gemeente Assen dan mandaat heeft de ondersteuning op het gebied van beschermd wonen, begeleid kamerwonen en thuiswonen (en de bijbehorende begeleiding en evt. dagbesteding) toe te kennen.
Ad 4. Eigen kracht en gebruikelijke hulp
De CRvB oordeelde dat een gemeente een aanvraag niet mag afwijzen vanwege ‘eigen kracht’, als in de gemeentelijke verordening niet voldoende beschreven staat hoe ‘eigen kracht’ wordt beoordeeld (criteria en afwegingsfactoren).
Het verheugt ons dat aangehaakt wordt bij de modelverordening van de VNG en Stimulanz en deze begrippen nu zijn opgenomen in de verordening.
Ad 5. Deskundige hulp bij indicatiestelling
Tot op heden was met betrekking tot deskundige hulp bij indicatiestelling in de nadere regels opgenomen dat een (onafhankelijk) medisch of ergonomisch advies onderdeel kan uitmaken van het onderzoek. Wij zijn blij dat nu in de verordening vastgelegd is dat het college in elk stadium van het onderzoek de juiste deskundigheid beschikbaar heeft en dat die deskundigheid zichtbaar is voor de hulpvrager.
Ook hebben wij kennisgenomen van het feit dat in de verordening in art. 20 lid 3 wordt opgenomen dat bij uitbesteding van taken het college moet garanderen dat advisering, besluitvorming en ondersteuning gescheiden blijven. Dit voorkomt belangenverstrengeling en regelt een zorgvuldige werkwijze. Wij hechten hier zeer aan en zullen ook bij de verdere ontwikkeling van de sociaal teams met name de gewenste transparantie voor de client nauwlettend volgen.
Ad 6. PGB-tarieven
U geeft aan dat de PGB tarieven voor ondersteuning vanuit het sociaal netwerk worden aangepast conform de geldende CAO-tarieven voor huishoudelijke hulp en begeleiding. Het verheugt ons dat dit nu in de verordening komt. Wij spraken al in februari 2024 over het feit dat door een uitspraak van de CRvB deze aanpassing nodig was. Een PGB aan naasten moet marktconform zijn en voldoen aan de CAO. Tot op heden was voor ondersteuning uit het sociaal netwerk (niet-professionals) slechts 65% van het tarief voor een professional beschikbaar.
Geldt dit ook voor het vaststellen van het pgb-uurtarief voor informele jeugdhulp? Wij hebben vernomen dat de rechtbank Oost-Brabant op 21 juli jl. oordeelde dat gemeenten bij het vaststellen van het pgb-uurtarief voor informele jeugdhulp mogen aansluiten bij het wettelijk minimumloon (ECLI:NL: RBOBR: 2025:4604).
Wij horen dat een aantal mensen minder is gaan werken om hulp aan een naaste te kunnen geven en daarvoor betaald worden vanuit een PGB. Het blijkt echter dan niet mogelijk om ook de pensioenopbouw te compenseren.
Wij constateren dat dat een belemmering voor het komen tot een “zorgzame samenleving” kan zijn.
Ad 7. Tegemoetkoming verhuis- en inrichtingskosten
Uw college stelt voor om de tegemoetkoming verhuis- en inrichtingskosten te verhogen van € 2.943,59 naar € 3.000,00. Dit is dus een verhoging van een kleine 2%.
Wij vinden de verhoging ten opzichte van 2020, het jaar waarin de Verordening maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp is vastgesteld erg minimaal. De kostenstijgingen komen hoger uit. Voor mensen met een laag inkomen levert deze bijdrage in de kosten wellicht problemen op, zeker omdat er geen beroep gedaan kan worden op bijzondere bijstand als er een voorliggende voorziening (zoals de Wmo) is. Wij adviseren u om dit punt te heroverwegen. Wij adviseren om de tegemoetkoming aan te passen naar € 3.600, -- en in de verordening op te nemen om deze vergoeding jaarlijks te indexeren. De cumulatieve inflatie in Nederland over de periode 2020-2025 was volgens het CBS ongeveer 23%.
U geeft aan dat het bedrag van € 3.000, -- in overleg met Stichting Attenta en uw juridische afdeling tot stand is gekomen en op dit moment niet voor structurele knelpunten zou zorgen. Wij merken daarbij op dat wij de ervaring hebben dat inwoners van de gemeente Aa en Hunze niet snel aangeven dat er financiële problemen ontstaan.
Ad 8. Zak- en kleedgeld voor kinderen in residentiële jeugdhulp
Van de NMD-samenwerking vernamen wij al dat er een nieuwe regeling is en dat die regeling met ingang van 2024 gebruikt wordt in Drenthe. Daarom is het goed dat dit nu ook in de verordening van de gemeente Aa en Hunze verankerd wordt.
Ad 9. Wlz. als weigeringsgrond
U geeft aan dat u een Wmo-voorziening wilt weigeren als een cliënt recht heeft op een Wlz-indicatie maar hiervan geen gebruik maakt. Wij gaan ervan uit dat u hierbij doelt op een afgegeven indicatie omdat de Wmo verantwoordelijk totdat de Wlz-indicatiestelling afgegeven is.
Overigens merken wij nog wel op dat de Wlz niet altijd een voorliggende voorziening is. De CRvB heeft immers uitgesproken dat wanneer een inwoner Wlz-zorg krijgt, maar niet in een Wlz-instelling woont, de gemeente verantwoordelijk blijft voor bijvoorbeeld hulpmiddelen om thuis te kunnen blijven wonen. Het betrof een weigering door de gemeente Den Bosch om een tillift te vergoeden voor iemand die in een geclusterde woonomgeving woont.
Ad 10. Leesbaarheid toelichting
Prima om teksten te vereenvoudigen en minder juridisch te maken. Wij zijn grote voorstanders van leesbare teksten, ook voor mensen die wat laaggeletterder zijn.
Indien u teksten voor inwoners wilt vereenvoudigen adviseren wij u om zowel laaggeletterde inwoners als de toegankelijkheidsraad hierbij te betrekken.
Of veel inwoners daadwerkelijke op zoek gaan naar de verordening op overheid.nl wagen wij echter te betwijfelen. Cliënten geven met name signalen af dat het onduidelijk is waarom het zolang duurt voordat er hulp gegeven wordt. Het is hen onduidelijk welke stappen er allemaal ondernomen (moeten) worden binnen de gemeente. Wij adviseren u om met name aan deze vraag om helderheid over de stappen in het proces aandacht te geven. Inwoners hebben geen idee wat er gebeurt en waarom het zo lang duurt. Voor inwoners van de gemeente Aa en Hunze is de praktijk van belang, “waar kan ik mijn hulpvraag indienen, wat gebeurt er daarna en wanneer krijg ik dan hulp?” Voorspelbaarheid en transparantie is van belang om inwoners betrokken te houden.
Advies
Samenvattend berichten wij u dat de Adviesraad Sociaal Domein Aa en Hunze:
1. in zijn algemeenheid positief adviseert over de voorgestelde aanpassingen van de Verordening maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp;
2. adviseert om het normenkader HHM voor begeleiding op te nemen in de verordening;
3. adviseert om de hoogte van de tegemoetkoming verhuis- en inrichtingskosten te heroverwegen en in de verordening een jaarlijkse indexatie op te nemen.
Tenslotte hebben wij nog een aantal vragen bij de aangepaste conceptverordening waarop wij graag een antwoord ontvangen. Deze vragen zijn opgenomen in de bijlage die onderdeel uitmaakt van dit advies.
Mocht u ten aanzien van dit advies vragen hebben of een nadere toelichting wensen dan zijn wij daartoe gaarne bereid.
Daarnaast zien wij uit naar de adviesaanvraag met betrekking tot de nadere regels, omdat verordening en nadere regels één geheel vormen voor de maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp.
Met vriendelijke groet,
Namens de Adviesraad Sociaal Domein
A.H.J. Siegers-de Ruiter G. van der Schuur
Voorzitter Secretaris